Thứ ba, 30/06/2015 17:25
Chăm sóc giảm nhẹ triệu chứng cho bệnh nhân ung thư

Theo định nghĩa của Tổ chức Y tế thế giới, chăm sóc giảm nhẹ triệu chứng là phương pháp chăm sóc nhằm nâng cao chất lượng sống cho bệnh nhân và gia đình họ trước sự đe dọa của bệnh tật thông qua các biện pháp phòng, giảm nhẹ, điều trị đau và các vấn đề khác về thể chất và tinh thần người bệnh.

Chăm sóc giảm nhẹ bao gồm:

-         Giảm đau và các triệu chứng lo âu khác

-         Lồng ghép chăm sóc về thể chất và tinh thần cho bệnh nhân ung thư

-         Cung cấp tối đa các dịch vụ phục vụ cho các hoạt động, sinh hoạt cho người bệnh, gồm cả dinh dưỡng, vệ sinh thân thể cho người bệnh…

-         Thành lập các đội chăm sóc bao gồm: bác sĩ, điều dưỡng, tình nguyện viên… sẵn sàng hỗ trợ bệnh nhân và gia đình khi cần thiết.

Chăm sóc bệnh nhân đau do ung thư

Có 1/3 số bệnh nhân điều trị ung thư có xuất hiện đau. Ở các trường hợp này, phương pháp điều trị giảm đau và điều trị ung thư phải kết hợp chặt chẽ. Những bệnh nhân ở giai đoạn muộn hơn, 2/3 trong số này có đau và việc kiểm soát đau trở thành mục đích của điều trị.

Các bước chăm sóc:

-         Giải thích cho người bệnh và gia đình để hiểu rõ về đau do ung thư từ đó nhận thức về điều trị và hợp tác với nhân viên y tế

-         Quan sát, hỏi, lắng nghe mô tả cơn đau của người bệnh, qua đó xác định vị trí, tính chất đau, hướng lan, thời gian xuất hiện và mức độ đau.

-         Giảm bớt hoạt động hàng ngày bằng cách nghỉ ngơi

-         Động viên tạo niềm hứng khởi cho người bệnh

-         Sử dụng các phương tiện giải trí khác nhau để góp phần giảm suy tư, ưu phiền cho người bệnh

-         Dùng thuốc giảm đau theo chỉ định của thầy thuốc, theo dõi tác dụng phụ của thuốc

-         Xoa bóp làm dịu một phần đau cho người bệnh

-         Báo cáo bác sĩ các diễn biến bất thường

Nôn và buồn nôn

Đây là những triệu chứng gây khó chịu và hay gặp trong ung thư giai đoạn cuối. Nguyên nhân có thể do: táo bón, giảm nhu động ruột, do thức ăn chưa phù hợp, tác động của các phương pháp điều trị (tia xạ, hóa chất…). Ngoài ra yếu tố tâm lý cũng tác động qua hệ liềm ở não. Tất cả các yếu tố này sẽ kích thích trung tâm nôn ở hành tủy. Vì vậy trước khi điều trị cần phải tìm hiểu nguyên nhân nôn và buồn nôn. Vì triệu chứng này nếu không được xử lý kịp thời sẽ nguy hiểm tới tính mạng do gây rối loạn nước và điện giải.

Các bước chăm sóc:

-         Tìm hiểu nguyên nhân gây nôn

-         Dùng thuốc chống nôn theo chỉ định của bác sĩ

-         Nên ăn thức ăn nhẹ, dễ tiêu hóa, ăn thành nhiều bữa, thay đổi khẩu vị cho phù hợp

-         Nên chọn đồ ăn có mùi vị phù hợp, chọn đồ uống tinh khiết:

-         Nghỉ ngơi trong môi trường trong lành và yên tĩnh

-         Hướng dẫn bệnh nhân tự thư giãn, hít thở những hơi sâu

-         Thường xuyên chăm sóc răng miệng sạch sẽ

-         Không nên cố ăn khi nôn hoặc buồn nôn

-         Không nên nằm thẳng trên giường

-         Không nên dùng đồ ăn quá nhiều nước, quá mặn, quá béo hoặc quá cay

-         Không nên gây những chấn động tâm lý không cần thiết cho bệnh nhân

-         Nếu nôn nhiều, không nên ăn trước 4-8 giờ sau khi nôn

-         Báo bác sĩ trong trường hợp: nôn quá 3 lần/giờ, trong dịch nôn có máu tươi hoặc chất đen nhìn giống với cà phê hay bồ hóng, không uống được trên 4 ly nước hoặc không ăn được thức ăn cần thiết cho nhu cầu dinh dưỡng từ 2 ngày trở lên, không uống được thuốc theo chỉ định của thầy thuốc, hoa mắt chóng mặt choáng váng hoặc cảm thấy mệt không chịu nổi

Những thay đổi về mùi và vị

Bệnh ung thư và các liệu pháp điều trị có thể gây ra những thay đổi cảm giác mùi vị và có thể biến các thức ăn mà bạn từng thích thành mùi và vị cực kỳ khó chịu.

Những bí quyết dưới đây có thể giúp ích:

Thường xuyên súc miệng bằng nước – điều này có thể cải thiện được khẩu vị.

Sử dụng dao kéo nhựa để giảm mùi kim loại.

Sử dụng trái cây và rau tươi thay cho đồ hộp.

Thêm các gia vị chua như chanh, giấm, dưa chua. Tuy nhiên không sử dụng khi bị đau loét miệng bởi vì chúng sẽ làm đau loét nặng hơn.

Sử dụng gia vị như tỏi, ớt, húng quế, kinh giới.

Khử vị mặn hoặc đắng bằng thức ăn ngọt, và khử vị ngọt bằng chanh hoặc muối.

Dùng thức ăn mát hoặc lạnh vì điều này làm giảm sự kích thích vị giác và  khứu giác

Dùng thức ăn như dưa, nho và cam  đã làm mát trong tủ lạnh.

Khi cảm thấy thịt đỏ như thịt bò có vị lạ, nên chuyển sang thực phẩm khác nhưng vẫn có hàm lượng protein cao như thịt gà, cá, trứng hoặc phó mát hoặc thêm các thức uống dinh dưỡng vào chế độ ăn của bạn.

Tạo cảm giác ngon miệng bằng cách trộn trái cây với kem hoặc sữa chua. Có thể bổ sung thức uống dinh dưỡng để gia tăng hàm lượng dinh dưỡng.

Vị giác của người bệnh sẽ cải thiện sau khi kết thúc quá trình điều trị, nhưng có thể phải mất vài tuần để hoàn toàn trở về bình thường.

Táo bón

Nhiều bệnh nhân ung thư bị táo bón. Nguyên nhân có thể do khối u hoặc do sử dụng một số thuốc giảm đau, giảm nôn hoặc các thuốc dùng trong hóa trị. Ngoài ra, những thay đổi về chế độ ăn uống, thiếu chất lỏng hay ít vận động cũng gây nên táo bón. Dưới đây là một số bí quyết có thể giúp bạn:

Nên ăn đúng giờ mỗi ngày.

Tăng lượng nhập chất lỏng, thử uống nước ấm như trà hoặc nước chanh nóng.

Hỏi ý kiến bác sỹ liệu bạn có thể ăn những thực phẩm có nhiều chất xơ như ngũ cốc hoặc trái cây hay rau xanh. Thêm các loại thực phẩm trên vào chế độ ăn dần dần để tránh bị đầy hơi.

Không phải tất cả bệnh nhân đều có thể ăn thêm chất xơ. Nếu đúng trong trường hợp của bạn, hãy hỏi ý kiến bác sỹ về một thức uống dinh dưỡng nhiều năng lượng, giàu protein và cả chất xơ.

Nên cố gắng vận động như đi dạo.

Nhờ bác sỹ kê cho đơn thuốc nhuận tràng.

Tiêu chảy

Hầu hết các liệu pháp điều trị ung thư đều có các tác dụng phụ và tiêu chảy là một trong các tác dụng phụ thường gặp. Nguyên nhân có thể do thuốc hóa trị, do xạ trị vào ruột, liệu pháp sinh học, cấy ghép tế bào gốc hoặc tủy xương, hay phẫu thuật. Ngoài ra, một số loại ung thư, đặc biệt ở giai đoạn tiến triển cũng gây ra tiêu chảy. Người bệnh ung thư có thể trải qua tình trạng bị suy giảm miễn dịch, nên dễ mắc một số loại tiêu chảy do nhiễm trùng.

Tiêu chảy không chỉ mang lại cho người bệnh cảm giác khó chịu, đôi lúc đau đớn mà còn dẫn tới sự mất nước nghiêm trọng trong cơ thể. Điều này có thể rất nguy hiểm, do đó nên báo cho nhân viên y tế biết triệu chứng này. Họ có nhiều loại thuốc để giúp bạn. Khi bị tiêu chảy, điều quan trọng nhất là phải duy trì việc uống nước, uống những ngụm nhỏ suốt ngày là một cách thực hành tốt.

Đau loét miệng

Nhiều bệnh nhân bị đau loét miệng trong khi đang hóa trị liệu hoặc xạ trị liệu vùng đầu hay cổ. Thuốc giảm đau và các dung dịch súc miệng hoặc kem thoa được bác sỹ chỉ định có thể giúp ích trong vài ngày. Điều quan trọng là không bỏ qua triệu chứng này, vì nó không chỉ gây đau đớn mà còn làm bạn không ăn được các dưỡng chất cơ thể cần. Khi gặp tình trạng này, bạn hãy thử những cách sau:

Khi bị đau loét miệng, bạn cần tránh sử dụng rượu mạnh, thuốc lá, gia vị cay, tỏi và hành sống, giấm và thức ăn mặn.

Nên vệ sinh sạch răng miệng nhẹ nhàng mỗi buổi sáng và tối cũng như sau mỗi bữa ăn, sử dụng bàn chải mềm. Trường hợp kem đánh răng cay hoặc việc chải răng khiến người bệnh cảm thấy mệt mỏi, nên thay thế bằng nước súc miệng.

Sử dụng chỉ nha khoa hàng ngày nhưng hãy cẩn thận để không làm hại nướu.

Chọn thức ăn được trộn với nước xốt và nước chấm để dễ nuốt hơn.

Duy trì lượng chất lỏng cần thiết cho cơ thể bằng cách uống trà hoặc cà phê, nước ép trái cây hoặc rau quả, thức uống không ga hoặc nước trắng.

Khó nuốt

Trong một số trường hợp, bệnh nhân sẽ thấy khó nuốt sau khi phẫu thuật hoặc xạ trị. Một số bí quyết sau cũng có thể có ích cho người bệnh:

Thường xuyên ăn các bữa nhỏ.

Băm nhỏ, trộn, nghiền nhừ thực phẩm.

Sử dụng sản phẩm dinh dưỡng bổ sung như Prosure khi không thể ăn được.

Dùng những thực phẩm mềm có hàm lượng protein cao, nhiều dinh dưỡng như sữa đặc có kem, sữa chua không làm từ trái cây, trứng bác mềm, nước luộc thịt đặc và súp kem.

Ăn trái cây hay rau xanh được nghiền nhừ.

Ăn kem, bánh sữa trứng, nước hoa quả ép đặc hay sữa đặc.

Sử dụng ống hút trong khi uống.

Làm mềm thức ăn với nước chấm và nước xốt để dễ nuốt hơn.

Chia nhỏ thức ăn và nhai thật kĩ.

Vệ sinh tốt răng miệng, súc miệng trước và sau mỗi bữa ăn.

Mây Anh

 

 

Đặt câu hỏi tư vấn
Ý kiến của bạn
<!-- Google Tag Manager (noscript) --> <noscript><iframe src="https://www.googletagmanager.com/ns.html?id=GTM-WDKJR7G" height="0" width="0" style="display:none;visibility:hidden"></iframe></noscript> <!-- End Google Tag Manager (noscript) -->