Trong thời gian gần đây, nhiều người quan tâm đến thông tin thuốc miễn dịch của Nga vừa được Bộ Y tế Việt Nam cấp phép và đặt câu hỏi: Liệu đây có phải là một bước đột phá hoàn toàn mới trong điều trị ung thư? Để hiểu đúng bản chất, chúng ta cần quay lại cột mốc quan trọng của y học thế giới – Giải Nobel Y học 2018.
Giải Nobel Y học 2018
Giải Nobel Y học 2018 được trao cho hai nhà khoa học James P. Allison (Mỹ) và Tasuku Honjo (Nhật Bản) vì những khám phá mang tính cách mạng về liệu pháp điều trị ung thư bằng cách ức chế cơ chế “phanh hãm” hệ miễn dịch của tế bào ung thư, mở ra phương pháp điều trị ung thư bằng liệu pháp miễn dịch mới, mang lại hy vọng cho nhiều bệnh nhân ung thư.
Khám phá cốt lõi:
- James P. Allison nghiên cứu về protein CTLA-4, một protein đóng vai trò như một “phanh” làm suy yếu phản ứng của tế bào miễn dịch chống lại ung thư.
- Tasuku Honjo phát hiện ra protein PD-1, một protein khác cũng có chức năng tương tự, ngăn cản tế bào miễn dịch tấn công tế bào ung thư.
Bằng cách ức chế các protein này (CTLA-4 và PD-1), hệ miễn dịch của cơ thể được giải phóng để nhận diện và tiêu diệt tế bào ung thư hiệu quả hơn. Từ nền tảng này, các thuốc ức chế PD-1 ra đời – trong đó tiêu biểu nhất là Pembrolizumab.
Công trình này đã mở ra một con đường điều trị ung thư hoàn toàn mới, không chỉ tấn công trực tiếp tế bào ung thư mà còn “đánh thức” hệ miễn dịch của chính bệnh nhân, mang lại kết quả tốt cho nhiều loại ung thư khó chữa.
Keytruda (Pembrolizumab) – Thuốc miễn dịch đã thay đổi điều trị ung thư
Keytruda (Pembrolizumab) là thuốc liệu pháp miễn dịch:
- Được FDA Mỹ phê duyệt từ năm 2014
- Lưu hành tại Việt Nam từ năm 2017
Đến cuối năm 2025, Bộ Y tế Việt Nam đã phê duyệt 14 chỉ định ung thư khác nhau.
Keytruda được sử dụng trong điều trị bằng cách giúp hệ miễn dịch nhận diện và tấn công tế bào ung thư thông qua cơ chế ức chế điểm kiểm soát PD-1 các bệnh lý sau:
– Ung thư phổi
– Ung thư hắc tố
– Ung thư đầu – cổ
– Ung thư dạ dày
– Ung thư cổ tử cung
– Và nhiều bệnh lý ung thư khác..
Thuốc được truyền tĩnh mạch, hiệu quả cao ở nhiều bệnh nhân nhưng chi phí điều trị lớn, dù hiện nay đã có chương trình hỗ trợ chi phí tại Việt Nam.
Vậy thuốc miễn dịch của Nga (Pembroria) có phải là thuốc mới?
Thuốc miễn dịch của Nga (Pembroria) không phải là thuốc hoàn toàn mới mà là thuốc tương tự sinh học (biosimilar) của thuốc gốc Keytruda (chứa cùng hoạt chất pembrolizumab) đã có ở Việt Nam từ lâu, nhưng việc cấp phép lần này giúp mở rộng lựa chọn điều trị, đa dạng hóa nguồn cung và giảm chi phí cho bệnh nhân ung thư.
Những điểm chính về thuốc Pembroria:
- Không phải thuốc “đời mới”: Hoạt chất Pembrolizumab là kháng thể đơn dòng đã được biết đến và sử dụng trong liệu pháp miễn dịch điều trị ung thư.
- Biosimilar (Tương tự sinh học): Pembroria có cùng bản chất và cơ chế hoạt động với Keytruda (thuốc gốc của Mỹ) nhưng do công ty Nga sản xuất.
- Mục đích cấp phép: Tăng lựa chọn, đa dạng hóa nguồn cung và giảm gánh nặng chi phí cho người bệnh ung thư.
- Tình trạng: Vừa được cấp phép lưu hành tại Việt Nam nhưng dự kiến sẽ có mặt trên thị trường vào năm 2026, sau khi hoàn tất các yêu cầu giám sát lâm sàng.
- Ý nghĩa: Mở ra cơ hội tiếp cận liệu pháp miễn dịch tiên tiến với chi phí hợp lý hơn.
Thuốc Pembroria là một phiên bản tương tự (biosimilar) của loại thuốc miễn dịch đã có, giúp nhiều bệnh nhân ung thư Việt Nam có thêm lựa chọn điều trị hiệu quả hơn.
Tại Bệnh viện Ung Bướu Hưng Việt chúng tôi có cả hai loại thuốc trên, giúp bệnh nhân có thêm sự lựa chọn để phù hợp với khả năng tài chính của mỗi người.
ThS.BS Lê Anh Tuấn