Ung thư mắt: Nguyên nhân, dấu hiệu và phương pháp điều trị mới nhất 2026

Ung thư mắt là một trong những bệnh lý nguy hiểm nhưng thường bị phát hiện muộn vì triệu chứng ban đầu khá mờ nhạt. Theo thống kê từ World Health Organization và nhiều trung tâm ung bướu lớn, tỷ lệ mắc ung thư mắt tuy thấp hơn so với các loại ung thư khác nhưng lại có nguy cơ gây mất thị lực vĩnh viễn và di căn nếu không được điều trị kịp thời. Đáng chú ý, người trưởng thành trên 35 tuổi sống tại đô thị, thường xuyên tiếp xúc ánh sáng xanh, tia UV, khói bụi và hóa chất công nghiệp đang có xu hướng gia tăng nguy cơ mắc bệnh.

1. Ung thư mắt là gì?

Ung thư mắt là tình trạng các tế bào bất thường phát triển mất kiểm soát trong nhãn cầu hoặc các mô liên quan quanh mắt. Những tế bào này có thể xâm lấn mô lành và di căn sang gan, phổi hoặc não nếu không được điều trị sớm. Có nhiều loại ung thư mắt khác nhau, nhưng loại phổ biến nhất là ung thư hắc tố nội nhãn nguyên phát.

• “Nguyên phát” nghĩa là ung thư bắt đầu từ mắt, không phải di căn từ cơ quan khác.
• “Nội nhãn” tức khối u xuất hiện bên trong nhãn cầu.
• “Ung thư hắc tố” là ung thư xuất phát từ tế bào hắc tố (melanocyte) – tế bào tạo sắc tố.

Phần lớn ung thư hắc tố nội nhãn phát triển ở màng bồ đào (uvea), nên còn gọi là ung thư hắc tố màng bồ đào. Một số trường hợp hiếm gặp xuất hiện ở kết mạc – lớp màng mỏng phủ lòng trắng mắt. Theo dữ liệu từ American Cancer Society, ung thư hắc tố màng bồ đào là dạng ung thư mắt ác tính phổ biến nhất ở người lớn.

2. Có những loại ung thư mắt nào?

2.1. Ung thư hắc tố nội nhãn

Đây là dạng phổ biến nhất ở người trưởng thành. Khối u thường xuất hiện tại: Mống mắt – Thể mi – Màng mạch. Bệnh có khả năng di căn đến gan rất cao nếu phát hiện muộn.

2. 2. U nguyên bào võng mạc

Đây là loại ung thư mắt thường gặp ở trẻ em dưới 5 tuổi. Bệnh phát triển từ các tế bào võng mạc chưa trưởng thành. Theo National Cancer Institute, nếu được phát hiện sớm, tỷ lệ sống của trẻ có thể trên 95%.

2. 3. Ung thư biểu mô tế bào vảy ở mắt

Loại này thường xuất hiện ở kết mạc hoặc mí mắt, liên quan nhiều đến:

• Tia UV
• Hút thuốc
• Môi trường ô nhiễm

2. 4. Ung thư hạch ở mắt

Ung thư hạch có thể phát triển trong mắt hoặc hốc mắt. Đây là dạng liên quan đến hệ miễn dịch và thường gặp ở người lớn tuổi.

3. Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ gây ung thư mắt là gì?

Đến nay, y học vẫn chưa xác định chính xác nguyên nhân trực tiếp gây ung thư mắt. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho thấy các yếu tố dưới đây làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

• Tuổi tác: Nguy cơ ung thư mắt tăng theo tuổi. Phần lớn bệnh nhân được chẩn đoán sau 50 tuổi.
• Giới tính: Nam giới có tỷ lệ mắc ung thư mắt cao hơn nữ giới theo ghi nhận của nhiều nghiên cứu dịch tễ học.
• Màu mắt sáng: Người có mắt xanh, xám hoặc màu sáng có nguy cơ cao hơn mắt nâu sẫm do lượng sắc tố bảo vệ thấp hơn.
• Tiếp xúc tia cực tím (UV): Ánh nắng mặt trời kéo dài là yếu tố nguy cơ quan trọng. Tia UV có thể gây tổn thương DNA tế bào mắt.
• Những người thường xuyên: Làm việc ngoài trời, tiếp xúc ánh nắng mạnh, không đeo kính chống UV có nguy cơ cao hơn đáng kể.
• Môi trường độc hại: Các nhóm nghề nghiệp như: Thợ hàn, công nhân hóa chất, người làm trong môi trường bụi kim loại… có tỷ lệ mắc bệnh cao hơn do tiếp xúc chất độc kéo dài.
• Yếu tố di truyền: Nếu trong gia đình có người từng mắc ung thư mắt, nguy cơ của thế hệ sau cũng tăng lên. Một số đột biến gen liên quan đến u nguyên bào võng mạc ở trẻ em đã được ghi nhận.

4. Dấu hiệu ung thư mắt ở người lớn là gì?

Ở giai đoạn đầu, ung thư mắt thường tiến triển âm thầm. Nhiều bệnh nhân chỉ phát hiện bệnh khi khám mắt định kỳ hoặc khi thị lực đã giảm nghiêm trọng.

Những dấu hiệu phổ biến gồm:

• Nhìn mờ kéo dài: Người bệnh cảm thấy hình ảnh méo mó, khó nhìn rõ dù đã đeo kính đúng độ.
• Xuất hiện đốm đen trong tầm nhìn: Nhiều người mô tả cảm giác như có “ruồi bay” hoặc bóng đen lơ lửng trước mắt.
• Mất thị lực ngoại biên: Tầm nhìn hai bên bị thu hẹp, xuất hiện điểm mù.
• Nhạy cảm ánh sáng: Mắt khó chịu với ánh sáng mạnh hoặc ánh sáng nhấp nháy.
• Thay đổi hình dạng đồng tử: Đồng tử biến dạng bất thường hoặc không đều.
• Xuất hiện mảng sẫm màu ở mống mắt: Một đốm đen tăng kích thước theo thời gian có thể là dấu hiệu cảnh báo.
• Đỏ mắt, đau mắt kéo dài
• Nếu tình trạng kéo dài không đáp ứng thuốc thông thường, cần kiểm tra chuyên sâu.

5. Dấu hiệu ung thư mắt ở trẻ em

Loại phổ biến nhất là u nguyên bào võng mạc.

• Đồng tử trắng khi chụp ảnh: Đây là dấu hiệu điển hình nhất. Thông thường khi chụp flash, đồng tử phản chiếu màu đỏ. Nếu mắt trẻ xuất hiện ánh trắng hoặc vàng nhạt, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám ngay.
• Lé mắt: Mắt trẻ không nhìn thẳng mà lệch vào trong hoặc ra ngoài.
• Mắt đỏ, đau hoặc sưng: Tình trạng kéo dài dù không nhiễm trùng.
• Nhãn cầu lồi bất thường: Một bên mắt có thể to hơn bên còn lại.
• Thị lực giảm: Trẻ khó nhận diện đồ vật hoặc phản ứng kém với ánh sáng.
• Dị sắc mống mắt: Hai mắt có màu sắc khác nhau.

6. Chẩn đoán ung thư mắt như thế nào?

Để xác định ung thư mắt, bác sĩ sẽ kết hợp khám lâm sàng với các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh hiện đại. Các phương pháp chẩn đoán phổ biến

• Soi đáy mắt: Giúp phát hiện tổn thương võng mạc hoặc khối u trong mắt.
• Siêu âm mắt: Kỹ thuật sử dụng sóng âm để xác định kích thước và vị trí khối u.
• Chụp mạch huỳnh quang: Bác sĩ tiêm thuốc nhuộm vào tĩnh mạch để quan sát hệ mạch máu trong mắt.
• Chụp CT: Giúp đánh giá mức độ lan rộng của ung thư.
• Chụp MRI: MRI cho hình ảnh chi tiết mô mềm, đặc biệt hiệu quả trong đánh giá khối u mắt.
• Sinh thiết: Trong một số trường hợp, bác sĩ lấy mẫu mô để xác định tế bào ung thư.

7. Các giai đoạn ung thư mắt

Ung thư mắt thường được chia thành 4 giai đoạn.

• Giai đoạn 1: Khối u nhỏ, chưa lan rộng.
• Giai đoạn 2: Khối u lớn hơn nhưng vẫn khu trú trong mắt.
• Giai đoạn 3: Ung thư lan sang mô quanh mắt.
• Giai đoạn 4: Ung thư di căn đến cơ quan khác như gan hoặc phổi.

8. Phương pháp điều trị ung thư mắt mới nhất 2026

Việc điều trị phụ thuộc vào:

• Loại ung thư
• Kích thước khối u
• Mức độ lan rộng
• Tuổi và sức khỏe tổng thể

Hiện nay, y học ưu tiên bảo tồn thị lực tối đa cho người bệnh.

8.1. Xạ trị ung thư mắt

Đây là phương pháp điều trị phổ biến nhất.

• Xạ trị áp sát: Bác sĩ đặt mảng phóng xạ gần khối u để tiêu diệt tế bào ung thư.
• Xạ trị ngoài: Tia bức xạ được chiếu từ máy bên ngoài vào mắt. Tác dụng phụ có thể gặp: Khô mắt, mờ mắt, tổn thương võng mạc, giảm thị lực

8. 2. Điều trị laser

Laser giúp phá hủy tế bào ung thư bằng nhiệt năng. Phương pháp này thường áp dụng cho khối u nhỏ hoặc phối hợp với xạ trị.

8.3. Phẫu thuật

Tùy giai đoạn bệnh, bác sĩ có thể:

• Cắt bỏ khối u
• Cắt một phần mắt
• Cắt toàn bộ nhãn cầu

Trong trường hợp nặng, cần lấy bỏ nhãn cầu để ngăn ung thư lan rộng.

8.4. Hóa trị ung thư mắt

Hóa trị sử dụng thuốc tiêu diệt tế bào ung thư.

Thuốc có thể:

• Truyền tĩnh mạch
• Uống
• Tiêm trực tiếp
• Tác dụng phụ thường gặp
• Mệt mỏi
• Buồn nôn
• Rụng tóc
• Suy giảm miễn dịch

8. 5. Điều trị đích và miễn dịch

Đây là xu hướng điều trị ung thư hiện đại năm 2026.

• Điều trị đích: Thuốc tác động trực tiếp lên gen hoặc protein bất thường của tế bào ung thư.
• Liệu pháp miễn dịch: Kích hoạt hệ miễn dịch nhận diện và tiêu diệt tế bào ác tính.

Nhiều nghiên cứu cho thấy liệu pháp miễn dịch giúp kéo dài thời gian sống ở bệnh nhân ung thư mắt di căn.

9. Biến chứng nguy hiểm của ung thư mắt

Nếu không điều trị sớm, bệnh có thể gây:

• Mất thị lực vĩnh viễn
• Bong võng mạc
• Tăng nhãn áp
• Di căn gan
• Di căn phổi
• Tử vong

Theo các nghiên cứu quốc tế, gan là cơ quan di căn phổ biến nhất của ung thư hắc tố màng bồ đào.

10. Sau điều trị ung thư mắt cần lưu ý gì?

Ngay cả khi điều trị thành công, người bệnh vẫn cần theo dõi lâu dài.

• Tái khám định kỳ

Thông thường:

• 3–6 tháng/lần trong 2 năm đầu
• Sau đó theo hướng dẫn bác sĩ
• Kiểm tra thị lực thường xuyên

Phát hiện sớm biến chứng hoặc tái phát.

• Theo dõi nguy cơ di căn

Bác sĩ có thể chỉ định:

• Siêu âm gan
• CT scan
• MRI
• Chăm sóc sức khỏe toàn thân

Người bệnh nên:

• Ngủ đủ giấc
• Hạn chế rượu bia
• Bỏ thuốc lá
• Ăn nhiều rau xanh và thực phẩm chống oxy hóa
• Cách phòng ngừa ung thư mắt hiệu quả

Đặc biệt nếu có:

• Tiền sử gia đình mắc ung thư
• Làm việc với hóa chất
• Thị lực thay đổi bất thường
• Hạn chế tiếp xúc hóa chất độc hại

Sử dụng kính bảo hộ trong môi trường nguy hiểm. Không chủ quan với các dấu hiệu bất thường. Nhiều trường hợp mất “thời gian vàng” chỉ vì nghĩ rằng mắt mờ là do tuổi tác.

11. Khi nào cần đi khám tầm soát ung thư mắt ngay?

Bạn nên đến cơ sở chuyên khoa mắt hoặc ung bướu nếu có các dấu hiệu:

• Mờ mắt kéo dài
• Đốm đen tăng dần
• Đồng tử bất thường
• Đau mắt không rõ nguyên nhân
• Lé mắt ở trẻ em
• Đồng tử trắng khi chụp ảnh flash

Phát hiện sớm có thể giúp bảo tồn thị lực và tăng đáng kể tỷ lệ sống.

Ung thư mắt là bệnh lý nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được phát hiện sớm. Các triệu chứng như nhìn mờ, xuất hiện đốm đen, đau mắt kéo dài hoặc thay đổi đồng tử tuyệt đối không nên xem nhẹ. Với sự phát triển của y học năm 2026, nhiều phương pháp hiện đại như xạ trị áp sát, điều trị đích và miễn dịch đã giúp nâng cao hiệu quả điều trị và cải thiện chất lượng sống cho người bệnh. Nếu bạn hoặc người thân xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ ung thư mắt, hãy chủ động thăm khám sớm tại các cơ sở chuyên khoa uy tín để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Đừng chờ đến khi thị lực suy giảm nghiêm trọng mới đi khám. Một buổi kiểm tra mắt chuyên sâu hôm nay có thể giúp phát hiện sớm ung thư mắt và bảo vệ thị lực cho tương lai. Hãy chủ động đặt lịch khám mắt định kỳ, đặc biệt nếu bạn trên 35 tuổi hoặc thường xuyên tiếp xúc ánh nắng, hóa chất và môi trường ô nhiễm.