Bệnh trĩ là một trong những bệnh lý hậu môn – trực tràng phổ biến nhất ở người trưởng thành, đặc biệt ở người trên 35 tuổi, nhân viên văn phòng, người thường xuyên ngồi lâu, táo bón hoặc phụ nữ sau sinh. Tuy nhiên, vì tâm lý e ngại, nhiều người chấp nhận sống chung với bệnh trong nhiều năm thay vì đi khám.

Không ít người đặt ra những câu hỏi như:

• Bệnh trĩ có nguy hiểm không?

• Bệnh trĩ có tự khỏi được không?

• Có bắt buộc phải phẫu thuật không?

• Khi nào nên đi khám?

• Bị trĩ cần kiêng ăn gì để bệnh không nặng hơn?

Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn giải đáp đầy đủ những thắc mắc này dưới góc nhìn chuyên môn.

Giải đáp nhanh

Bệnh trĩ có nguy hiểm không?

Có. Nếu không điều trị đúng, bệnh có thể gây chảy máu kéo dài, thiếu máu, sa búi trĩ, huyết khối, nghẹt búi trĩ và làm giảm chất lượng cuộc sống.

Bệnh trĩ có tự khỏi không?

Không. Trĩ không thể tự biến mất hoàn toàn. Những trường hợp nhẹ có thể giảm triệu chứng nếu thay đổi chế độ ăn uống và sinh hoạt.

Bệnh trĩ có cần phẫu thuật không?

Không phải tất cả. Chỉ những trường hợp trĩ nặng hoặc điều trị nội khoa không hiệu quả mới cần can thiệp.

Khi nào cần đi khám?

Ngay khi xuất hiện chảy máu hậu môn, sa búi trĩ, đau kéo dài hoặc tái phát nhiều lần.

Bệnh trĩ nên kiêng gì?

Hạn chế rượu bia, đồ cay nóng, thực phẩm ít chất xơ, đồ ăn chế biến sẵn và không nên ngồi quá lâu.

Bệnh trĩ là gì?

Bệnh trĩ xảy ra khi hệ thống tĩnh mạch vùng hậu môn – trực tràng bị giãn quá mức tạo thành các búi trĩ.

Có ba dạng phổ biến:

• Trĩ nội
• Trĩ ngoại
• Trĩ hỗn hợp

Ở giai đoạn đầu, người bệnh thường chỉ cảm thấy khó chịu nhẹ, ngứa hoặc chảy máu khi đi vệ sinh. Chính vì triệu chứng không quá nghiêm trọng nên nhiều người chủ quan.

Bệnh trĩ có nguy hiểm không?

Đây là câu hỏi được tìm kiếm rất nhiều.

Câu trả lời là:

Có, nếu để kéo dài mà không điều trị.

Bản thân bệnh trĩ hiếm khi đe dọa tính mạng nhưng các biến chứng của bệnh có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và sinh hoạt hàng ngày.

1. Chảy máu kéo dài

Ban đầu chỉ là vài giọt máu trên giấy vệ sinh.

Sau đó lượng máu có thể nhiều hơn, chảy thành tia hoặc nhỏ giọt sau mỗi lần đại tiện.

Nếu kéo dài sẽ dẫn đến:

• thiếu máu
• mệt mỏi
• chóng mặt
• giảm khả năng lao động

2. Sa búi trĩ

Ở giai đoạn muộn, búi trĩ không còn tự co lên sau khi đi đại tiện.

Người bệnh phải dùng tay đẩy vào hoặc búi trĩ sa thường xuyên.

Điều này gây:

• đau
• cộm
• khó vệ sinh
• dễ viêm nhiễm

3. Huyết khối búi trĩ

Máu đông bên trong búi trĩ có thể tạo thành huyết khối.

Triệu chứng gồm:

• đau dữ dội
• sưng to
• khó ngồi
• khó đi lại

Đây là biến chứng cần được bác sĩ xử trí sớm.

4. Nghẹt búi trĩ

Búi trĩ sa ra ngoài và không thể đưa trở lại.

Máu lưu thông kém khiến búi trĩ:

• phù nề
• tím
• đau dữ dội

Nếu để lâu có thể hoại tử.

5. Ảnh hưởng tâm lý

Nhiều người mất tự tin vì:

• đau khi ngồi
• đau khi làm việc
• ngại giao tiếp
• giảm chất lượng cuộc sống
• ảnh hưởng đời sống vợ chồng

Bệnh trĩ có tự khỏi không?

Đây là quan niệm sai lầm khá phổ biến. Thực tế: Bệnh trĩ không thể tự khỏi hoàn toàn.

Điều có thể xảy ra là: Triệu chứng giảm tạm thời.

Bệnh trĩ có cần phẫu thuật không?

Đây cũng là điều khiến nhiều người lo lắng nhất. Hiện nay điều trị bệnh trĩ có nhiều phương pháp khác nhau. Không phải ai cũng cần mổ.

Giai đoạn nhẹ

Có thể điều trị bằng:

• thay đổi lối sống
• thuốc uống
• thuốc đặt
• thuốc bôi

Giai đoạn trung bình

Tùy từng trường hợp có thể áp dụng các thủ thuật:

• thắt búi trĩ bằng vòng cao su
• tiêm xơ
• quang đông hồng ngoại

Giai đoạn nặng

Bác sĩ có thể chỉ định:

• phẫu thuật cắt trĩ
• các kỹ thuật xâm lấn tối thiểu phù hợp với tình trạng bệnh

Việc lựa chọn phương pháp phụ thuộc vào:

• loại trĩ
• mức độ sa
• tuổi
• bệnh nền
• mong muốn của người bệnh

Khi nào cần đi khám bệnh trĩ?

Bạn nên đi khám ngay nếu gặp một trong các dấu hiệu sau.

Chảy máu khi đại tiện

Dù chỉ vài giọt cũng không nên chủ quan.

Chảy máu hậu môn không chỉ do trĩ mà còn có thể liên quan đến:

• polyp đại trực tràng
• nứt hậu môn
• viêm đại trực tràng
• ung thư đại trực tràng

Búi trĩ sa ra ngoài

Đặc biệt nếu:

• không tự co lên
• phải dùng tay đẩy
• đau nhiều

Đau hậu môn kéo dài

Nếu đau liên tục nhiều ngày, cần được bác sĩ đánh giá để loại trừ:

• áp xe hậu môn
• huyết khối
• nứt hậu môn

Điều trị tại nhà nhưng không cải thiện

Nếu đã:

• dùng thuốc
• thay đổi chế độ ăn

Sau vài tuần vẫn không cải thiện thì nên khám chuyên khoa.

Có khối bất thường vùng hậu môn

Không phải mọi khối lồi đều là bệnh trĩ. Khám sớm giúp xác định chính xác nguyên nhân.

Bệnh trĩ kiêng ăn gì?

Chế độ ăn đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát triệu chứng.

1. Hạn chế đồ cay nóng

Ví dụ: ớt – tiêu – sa tế… Các thực phẩm này có thể khiến hậu môn nóng rát hơn sau khi đi vệ sinh.

2. Hạn chế rượu bia

Rượu bia dễ gây:

• mất nước
• táo bón
• tăng áp lực lên búi trĩ

3. Không nên ăn quá ít chất xơ

Thiếu chất xơ làm phân cứng. Đi đại tiện phải rặn nhiều. Đây là yếu tố khiến bệnh trĩ tiến triển nhanh hơn.

4. Hạn chế đồ ăn nhanh

Bao gồm: gà rán, pizza. xúc xích, thực phẩm chế biến sẵn… Những thực phẩm này thường ít chất xơ và nhiều chất béo.

5. Giảm đồ ngọt

Ăn quá nhiều bánh kẹo, nước ngọt làm giảm lượng thực phẩm giàu chất xơ trong khẩu phần.

Người bệnh trĩ nên ăn gì?

Những thói quen giúp hạn chế bệnh trĩ tiến triển

Ngoài dinh dưỡng, người bệnh nên:

• Không nhịn đại tiện.
• Không ngồi bồn cầu quá lâu.
• Tập thể dục đều đặn.
• Kiểm soát cân nặng.
• Hạn chế ngồi liên tục nhiều giờ.
• Đứng dậy vận động sau mỗi 45–60 phút làm việc.
• Không tự ý dùng thuốc kéo dài khi chưa có chỉ định.

Điều trị sớm giúp hạn chế biến chứng

Một trong những sai lầm phổ biến là chỉ đi khám khi búi trĩ đã sa nhiều hoặc đau dữ dội.

Trong khi đó, nếu phát hiện ở giai đoạn sớm, việc điều trị thường đơn giản hơn, ít xâm lấn hơn và thời gian hồi phục cũng nhanh hơn.

Việc thăm khám bởi bác sĩ chuyên khoa giúp:

• xác định chính xác loại trĩ;
• đánh giá mức độ bệnh;
• loại trừ các bệnh lý hậu môn – trực tràng khác có triệu chứng tương tự;
• xây dựng phác đồ điều trị phù hợp với từng người bệnh.

Bệnh trĩ không phải là bệnh nguy hiểm đến tính mạng, nhưng nếu chủ quan hoặc trì hoãn điều trị, bệnh có thể gây nhiều biến chứng, ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống. Bệnh không tự khỏi hoàn toàn và cũng không phải trường hợp nào cũng cần phẫu thuật. Điều quan trọng là phát hiện sớm, thăm khám đúng chuyên khoa và tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ.

Nếu bạn nhận thấy các dấu hiệu như chảy máu khi đại tiện, sa búi trĩ, đau kéo dài hoặc bệnh tái phát nhiều lần, đừng ngần ngại đi khám. Điều trị đúng thời điểm sẽ giúp quá trình hồi phục thuận lợi hơn, giảm nguy cơ biến chứng và bảo tồn chất lượng cuộc sống lâu dài.